علوم تجربی پایه ی:پنجم ابتدایی

بخش چهارم : نور

 

نور يكي از انرژي هاي مهم است. جايي كه نور نباشد تاريك است و ما بدون نور نمي توانيم چيزي را ببينيم. براي اينكه جسمي ديده شود بايد به آن نور بتابد، نوري كه به جسم مي تابد، از سطح آن بازتابش پيدا مي كند. اگر نور بازتابش شده به چشم ما برسد، آن جسم را مي بينيم.

خورشيد يك چشمه نور طبيعي است و بعضي از چشمه هاي نور مصنوعي هستند و انسان آنها را به وجود آورده مانند چراغ هاي روغني و نفتي قديمي و چراغ های برقی امروزی.

 

رنگ هاي نور:

نوري كه ازخورشيد به زمين مي رسد، از رنگ هاي گوناگوني تشكيل شده است. در آزمايشگاه نور را به كمك وسيله اي به نام منشور مي توان تجزيه كرد. يعني رنگ هاي مختلف آن را مي توان از هم جدا كرد. منشور يك قطعه ي شيشه اي است.

 

رنگین کمان چگونه به وجود می آید؟

گاهی پس از باران، هوا آفتابي مي شود و نور خورشيد به ذره هاي ريز آب كه هنوز در هوا وجود دارند مي تابد. ذره هاي ريز آب هم مثل منشور، نور خورشيد را تجزيه مي كنند و رنگين كمان را به وجود مي آورند. در واقع ذره هاي ريز آب باران در هوا، در

روزهاي آفتابي موجب تجزيه نور و ايجاد رنگين كمان مي شود.

 

ذره بين چيست؟

معمولاً ذره بين ها را از شيشه و به شكل عدس مي سازند. از اين رو به آنها عدسي نيز مي گويند.

ذره بین در واقع یک عدسی محدب است که از اشیاء ریز تصویری مجازی و بزرگتر ایجاد می‌کند (شی در فاصله کانونی ذره بین قرار دارد).

 

كانون عدسی چیست؟

در صورت تابش نور خورشيد به ذره بين، عدسي نور خورشيد را در يك نقطه جمع مي كند و به همين دليل گرماي زيادي به وجود مي آيد. به اين نقطه كانون عدسي مي گويند. ممكن است در صورتي كه كاغذي را روي كانون عدسي قرار دهيم، گرماي خورشيد كاغذ را بسوزاند. به كمك عدسي هايي مي توانيم تصوير اجسام را روي پرده نمايش دهيم.

 

كاربرد عدسي ها

عدسي ها در وسايل مختلفي مثل عينك هاي طبي، ميكروسكوپ، تلسكوپ و دوربين هاي عكاسي استفاده مي شوند. سطح عدسي ممكن است مثل آينه برآمده يا فرو رفته باشد. ولي مثل آينه هاي صاف نيست.

 

چند سؤال:

 

دانش آموزان عزیز ! به پرسش های زیر توجه کنید:

1- ديدن اجسام چگونه امكان پذير مي شود؟

به وسيله نور

2- در چه صورت بازتابش نور تصوير ايجاد مي كند؟

در صورتي كه نور بازتابش شده به چشم ما برسد، تصوير درست مي شود.

3- آيا زمين و ماه نيز چشمه هاي نور هستند؟

 

خير

4- آيا مقدار نور چشمه هاي طبيعي را مي توانيم به دلخواه كم يا زياد كنيم؟

خير، نمي توانيم ولي با استفاده از وسايلي مانند عينك آفتابي، پرده و سايبان مي توانيم خود را از بازتابش شديد نور در امان نگه داريم.

 

5- ذره بين چيست؟

ذره بين شيشه اي است كه به شكل عدسي ساخته مي شود و موجب ديدن چيزهاي دور و نزديك مي شود.

 

 

6- كانون عدسي كجاست؟

نقطه اي كه عدسي مي تواند تمام نورهاي تابيده شده را در آنجا جمع كند.

 

7- نور پس از گذشتن از شيشه و آب چه تغييري مي كند؟

 

مي شكند و تجزيه مي شود.

 

8- در چه وسايلي از عدسي استفاده مي شود؟

دوربين، ميكروسكوپ، تلسكوپ، دوربين عكاسي و عينك طبي.